(Günümüz 2026 ya kadar kısa bir zaman yolculuğu) (Bir zamanlar ekonominin zirvesindeki tarihi mekan, şimdilerde ekonomide sosyal ve sanat alanında dibe vurmuş, sahipsiz öksüz kimsesiz kalmış, benim güzel ilçem Gümüşhacıköy) Köprülü Mehmet Paşa. Bedstanı yaptırmasıyla birlikte Hacıköyde Sosyal yaşam ve Ekonomide gelişmeye başlamıştır. Bedstanın batı yönüne bir Saray (Saray mahallesi ismini buradan almıştır) ve İdare merkezi (Defterdarlık) yaptırılmıştır. Bu dönemde Gümüş Borsasının kurulması ilede gelişmeler başlamıştır. Bedestandaki bütün dükkanlar Borsa tacirlerinin, satış ve depo yerleri olarak tanzim edilmiş. Anadolunun en büyük Borsası Hacıköyde açılmıştır. (2009 yılında Akp nin çıkartığı bir yasayla tarihi bir belediye olan Gümüş 6 mahallesiyle birlikte Gümüşhacıköy ilçesine yerel yönetimde ve mülki idarede mahalle olarak baglanmış, Gümüş Belediyesi kapatılmistor.) ***------ Köprülü Mehmet Paşanın Torunu, Hafız Ahmet Paşanın oğlu. Abdul Baki Bey. Gümüş madeni emini olduğunda Hacıköye sancak verilerek. MİRİ-İ MİRAN. Beylik olarak anılmaya başlamıştır. (Beylik Kapi ismi buradan gelmektedir) **------ Abdul Baki Bey, Köprülü Mehmet Paşa Camisini yenileterek Kuzey yönüne çok lüleli bir çeşme. Birde Hamam (Kücük Hamam) yaptırmış ve Vakfetmiştir. **------ El Hac Yahya Efendi. Mahallesine bir Tekke. El Hac İsmail Efendi, Köprülü Cami yanına 7 odalı bir dershane yaptırmıştır. Hacıköy de göev yapan bütün Beyler, Kadılar ve diğerleri Hacıköy'ün gelişmesinde yararlı olmuşlardır. **--------- 1826 Yılına kadar olan zaman diliminde. Hacıköy Beylik olarak Has Eyalet görevini üstlenmiş. Batılı Seyyahların anlatımıyla. Cennet-i Abbad olarak adlandırılmıştır. ***--------- 1830 yıllarında Bozok (Yozgat) Mutasarrafı Cabbar Zade Sülayman Bey Osmanlıya karşı ayaklanarak. Anadoluda bağımsız bir devlet kurmak için harekete geçmiş. Hacıköyüde idaresi altına almak istemiş. Hacıköyün Osmanlıya bağlılık direnciyle karşılaşmıştır. ***------- O yıllarda Cabbar Zade Süleyman Beyin emriyle. Bir gece, has adamları ve Hcıköylü işbirlikçileri. Saray ve idari Konak (Defterdarlık) Ateşe verilmiştir. Bedestanın batı Kapısı yanlarındaki her iki yapıda yanarak enkaz haline gelmiştir. Defterdarlık tan kurtarılabilen Role ve Evraklar, Sivas sancağına gönderilmiştir. **------ Filibeli, El Hac Mehmet Efendi. Kadılık görevi icabı Sarayda oturmaktadır. Yangının başlamasıyla, Ailesini Yer altı Tünellerinden kaçırarak kurtarmış fakat kendisi ağır yanık yarası almıştır. (Tüneller her iki yapı altından başlayarak. Birisi Çaya. diğeri Köprülü Camiye gider.) Ağır yaralı Kadı iki gün sonra Hakka kavuşur. Ders verdiği Talebeleri cenazeyi Medreselerinin bahçesine defin edrler. **------- İdari işler ve Defterdarlık. 1898 yılına kadar. El Hac İsmail Ağanın yaptırmış olduğu 7 odalı Medresede görevini sürdürür. ***------ 1898 Yılında Yanyalı Mustafa Zade, Ali Rıza Bey Yanan Defterdarlık binasının yerine yeni bir Hükümet Konağı yaptırır. Arkasından bir de konut yaptırmıştır. (Bu konut 1960 lı yıllarda kadar Hapishane olarak kullanılmıştır.) (Bu tarihi ahşap bina ve konut 1997 Yılında CHP li belediye başkanı zamaninda yıkılmış yerine betonarme ucube bir belediye iş merkezi yapılmiştir.) Alirıza Bey Bununla kalmaz. BİR SAAT KULESI, RÜŞTÜYE MEKTEBI, TELGIRAF HANE ve KAYMAKAM KONAGI, yaptırarak halkın sevgisini kazanmıştır... (Saat kulesi ve bedestan Akp döneminde orjinaliyle hiç alakası olmayacak biçimde sözüm ona restore edilmiştir.. **----- Müftü Mustafa Teyfik Efendi zamanında Köprülü Cammi yıkılarak Yeni bir yapıyla şimdiki durumuna getirilip birde Minare eklenmiştir. (1898) ***----- 1906 Yılında Kaymakam Hacı Tahir Bey. Maarif Hamamını yaptırmış... (Bu hamam ve cezaevi kütüphane karakol 2010 yılında Akp li belediye Başkanı Mustafa Saatçi tarafından yıktırılmış. Ilçenin sembol binalari halinda olan Tarihi binalar imara açılarak yerine iki beton yığını apartman yapılmasına müsade edilmiş. Adeta tarihi eserler birilerine peşkeş çekilmiştir.) **------ Daha sonra gelen. Bafrali Süleyman Bey. Hacıköyün Yollarını genişleterek. Hükümet binasının önüne havuzlu bir Park. Eski Mezarlığıda agaçlandırarak Hacıköye güzel Park Kazandırmıştır. (Halen bu parkın bir kısım dursada önüne belediye sitesi ve yaptırılan binalarla parkın güzelliği bozulmuştur. Halen bu park Gümüşhacıköy ün en güzel alanlarından biri olarak durmaktadır. ***----- EKLER: GÜMÜŞ Madeni. Pers. Roma. Bizans ve Osmanli dönemlerinde işlevini sürdürmüş.1836 yilinda Darphanenin kapatılarak. Gümüş sikkelerin basımına son verilmesi. Haciköyde de Gümüş Borsasının işlevini yitirmesine neden olmuştur. ***------ Gümüşhacikoy TELKARİSİ: Bedestanın Kuzeyinde kurulan Gümüşçüler çarşısı. Asya kökenli olan bu sanat dalıyla ünlenmiş. Telkari ve diğer Gümüş işçiliği.Türk ve Ermeni ustalarca en üst seviyeye çıkarılmış Tüm Anadoluya yayılmıştır. (Gazi Antepte. Bazı eserlere Haciköy işi diye isim verilir.) **------ -------'KAYNAÇA: Ibn-i Batuta -.Seyahat name. ------'PROF. DR Akagündüz Ahmet. Osmanlıda gerçeler. -------Abdi zade Hüsameddin. Amasi-a Tarihi Notlar. --------Baron Busbec.in. Amasia Tage Buk. --------Ismail Alpaslan dan alınan resimler ve paylaşım... --------Amasya Muzesinde sergilenen Gümüşhacıköy Sancağı... --------Bedestan daki Saray arka kapısı ve belgeler... Mevlüt Kaleli